Macharen – Sint-Petrus’ bandenkerk

Orgel Concerten Orgelkring Kerk Info

Kerkstraat 3
5367 AE Macharen (Gemeente Oss)
Locatie op Google Maps

Het Van Deventer-Smits-orgel (1755-1866)

In 1754/1755 maakte Matthijs van Deventer een klein orgel met één klavier en negen stemmen. Op de lade was nog een plaats over zonder sleep, en er was een plaats voorbereid voor een Trompet 8′. Rond 1860 werd de kerk verbouwd en aanzienlijk uitgebreid in neogotische stijl. Smits kreeg in 1865 de opdracht het orgel te restaureren en uit te breiden met een tweede klavier. De oude windlade werd door hem als onderpositief gebruikt, door dit een kwartslag te draaien. De firma J. Peskens uit Oss maakte een nieuwe orgelkas in neogotische stijl. In 1970 werd het orgel door Gebroeders Vermeulen uit Weert gerestaureerd onder advies van Hans van der Harst. Op 5 juli 1970 kon het orgel weer in gebruik worden genomen, bij welke gelegenheid het door Hans van der Harst werd bespeeld. Deze drie stemmen worden in andere opgaven niet gemeld.


Foto’s Maarten Rog

Dispositie

Hoofdwerk C-f”’ Bovenwerk
Bourdon 16′ B/D -1866
Prestant 8′
Holpijp 8′
Fugara 8′ D -1866
Prestant 4′
Octaaf 2′
Mixtuur II st (1 1/2′) -1866
Trompet 8′ B/D -1866
_________________________
Pedaal C-f
Aangehangen aan
Hoofdwerk
Holpijp 8′
Salicet 8′ D -1866
Prestant 4′ B/D
Fluit 4′
Picolo 2′
Mixtuur III st (1′)
Cornet II st D -1755
Euphone 8′ B/D -1866




Toetstractuur mechanisch. 
Registertractuur mechanisch. 
Windlade(n) sleeplade.

Vulstem samenstelling:
Mixtuur II sterk (Hoofdwerk) C: 1 1/2′ – 1′. c: 2′ – 1 1/2′. c’: 3′ – 2′. c”: 4′ – 3′. 
Mixtuur III sterk (Positief) C: 1′ – 2/3′ – 1/2′. cis: 1 1/2′ – 1′ – 2/3′. cis’: 2′ – 1 1/2′ – 1′. 
Cornet II sterk discant (Positief) c’: 3′ – 1 3/5′. 





Gegevens: Piet Bron 2008

Concerten

Zondag 24 oktober 2021
Aanvang 16.00 uur.
Vrije toegang met een vrije gave.
Dirk Luijmes, orgel en kunstharmonium, m.m.v. sopraan Francine van der Heijden
In het kader van een Muzikale Elfstedentocht wordt door heel Nederland langs verschillende provincies een toer gemaakt met muziek uit de betreffende provincie. Zo ook dit concert in Macharen met louter Brabantse muziek van Hollanders, Janssen, Toebosch, Schoonebeek, Manneke en meer.

Nu verre reizen zijn afgeraden, blijven sopraan Francine van der Heijden en toetsenist Dirk Luijmes dichtbij huis. Ze doen – zingend en spelend op orgel en harmonium –  elf verschillende locaties in Nederland aan, waar ze muziek laten horen uit de provincie waarin ze zich op dat moment bevinden. Tijdens hun muzikale Elfstedentocht doorkruist het duo tegelijkertijd de vaderlandse muziekgeschiedenis en legt het onbekende schatten van eigen bodem bloot. In elf verschillende concerten klinken werken van vroegbarokke kapelmeesters, dansante stukken van hofcomponisten, vergeten klassieke pareltjes, romantische karakterstukken en versere Hollandse noten. Vandaag: Noord-Brabant.

Programma:
Daan Manneke (Breda)                                  Psalm 121
Anoniem (17e eeuw):                                      Brabantse dans
Herman Hollanders (Breda)                           Jesu Domine
O splendor
Nicolaas Adrianus Janssen (Den Bosch)     Elegie
Louis Toebosch (Tilburg)                               Fantasie over BACH
Kees Schoonebeek (Tilburg)                      Three Winter Songs
                                                                          A Winter Night
                          Peace
A song
Antoon Arts (Grave)                                       Hymne du matin
Reyer Zwart (Oss)                                         Drie liederen op teksten van
Judith Herzberg (première)
Johan van Nuenen (Berlicum)                   Melodie
Reyer Zwart                                                   Le Pont mirabeau

Sopraan Francine van der Heijden studeerde in Maastricht, Den Haag en Londen. Zij   verwierf bekendheid door haar optreden tijdens de uitvaart van ZKH Prins Claus in de Oude Kerk te Delft met sopraan-soli in Mozart’s Requiem en Tebye Poyem van Rachmaninov.  De afgelopen jaren werkte zij mee aan vele opnamen voor o.a. Claves, Quintone Records en Harmonia Mundi en werkte zij naast Christiane Oelze, Miranda van Kralingen en Anne-Marie Kremer mee aan de opname van alle Mozart-concertaria’s o.l.v. dirigent Ed Spanjaard.
Francine soleerde bij dirigenten als Jaap van Zweden, Frans Brüggen en Ton Koopman en verzorgde diverse premières van nieuw werk. Componisten Micha Hamel, Joost Kleppe en Andries van Rossem droegen werk aan haar op. Ook de concertaria en cd-opname van Felix Mendelssohns concert-aria Infelice, ah ritorna eta dell’oro voor Claves Records was een wereldpremière.

Na zijn conservatoriumopleiding en universiteitsstudie is Dirk Luijmes op diverse terreinen in de muziekwereld actief. Hij won prijzen bij verschillende (inter)nationale orgelconcoursen. Het laatste decennium profileert hij zich als professioneel harmoniumspeler; in Luister werd hij al als de ‘harmoniumspeler des vaderlands’ bestemeld. Meer dan 25 componisten, onder wie Daan Manneke, schreven werken voor hem. Hij was wereldwijd te horen met o.a. het Nederlands Kamerkoor, het RIAS Kammerchor en ensembles als het Koninklijk Concertgebouworkest en Amsterdam Sinfonietta. Dirk concerteerde onder meer in het Concertgebouw te Amsterdam, de Musikverein in Wenen en Teatro Colon (Buenos Aires); In Carnegie Hall (New York) verzorgde hij de Amerikaanse première van het voor hem geschreven First Harmonium Concerto van Martijn Padding met het ASKO-Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert Leeuw.

Voorjaar 2019 verscheen zijn vierdelige cd-box Harmoniumatlas, die in de vakbladen zeer goed werd ontvangen. Van het duo van der Heijden/Luijmes verscheen in november 2020 een cd met grotendeels nieuwe composities getiteld: I speak your name (Etc Records). Daarover schreef de Belgische recensent Ben Talfijn: “Een verzameling melancholieke liederen dus, iets waar de fragiele, maar bijzonder beeldende stem van Van der Heijden zich prima voor leent, om over het harmonium maar te zwijgen.”

Orgelkring F.C. Smits

Deze kring organiseert hier soms een concert.

De kerk

In 1107 wordt melding gemaakt van de ‘altare in Machera’. Deze ‘altare’ of kerk valt onder de bezittingen van de benedictijnenabdij in St.-Truiden (B die uitgestrekte landerijen in Zuid-Nederland bezit. Het is vrijwel zeker dat de benedictijnen betrokken waren bij de stichting van de kerk in Macharen.
Macharen behoorde, net als Haren en Teeffelen, bestuurlijk tot het graafschap Megen. In de zeventiende en achttiende eeuw kan door de soevereiniteit van het graafschap de katholieke godsdienst vrij uitgeoefend worden, ondanks de Reformatie in nabijgelegen streken, met als gevolg een toeloop van katholieken uit de omgeving. Ook de plaatselijke devotie tot de H. Odrada, patrones tegen veeziekten, trekt gelovigen aan. Van eind zeventiende tot midden twintigste eeuw is Macharen een regionaal bedevaartsoord. De Odradakapel staat op de plaats waar zich tot 1594 een Nicolaaskapel bevond, ook wel aangeduid als ‘capella castralis’, kapel van het kasteel. Vermoedelijk gaat het om een landgoed uit de tiende eeuw dat toebehoorde aan het bisdom Keulen.

Van de middeleeuwse kerk is alleen de toren bewaard gebleven. Deze is in 1862 verhoogd met een klokkenverdieping en een naaldspits. Tevens is toen begonnen met de bouw van de huidige neogotische kerk. Het betreft een zaalkerk (schip zonder zijbeuken) naar ontwerp van H. van Tulder, met een driezijdige apsis en gestukadoord houten gewelf. De middeleeuwse toren heeft een versiering van spaarvelden (ondiepe, blinde nissen in de muur).
Architect Hendrik Jacobus van Tulder (1819-1903) studeert rond 1840 aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Hij bouwt een groot aantal kerken, vooral in het bisdom ’s-Hertogenbosch.

Het interieur van de kerk is gerestaureerd. De muren waren geel en de gewelven steenrood zoals op de foto van Piet Bron uit 2008 hieronder te zien is. Deze zijn daarna gewit.

Info

Laatste actualisatie 04 november 2020