Halsteren – Martinuskerk, Nederlands Hervormde Kerk

Orgel Organisten Concerten Kerk Info

Dorpsstraat 20
4661 HP Halsteren
Gemeente Bergen op Zoom
Locatie op google/maps


Het Timpe-orgel (1836)

Toen de kerk in 1962 weer in protestantse handen kwam, werd er een klein unit-orgel van de firma Verschueren in de kerk geplaatst.



Het huidige orgel is gebouwd in 1836 voor de Sint Hiëronymus Aemilianuskerk van Veenhuizen. 
Johannes Wilhelmus Timpe maakte een lade met zeven plaatsen, maar plaatste slechts vier stemmen: Prestant 8′, Holpijp 8′, Fluit 4′ en Mixtuur. Gereserveerd waren Bourdon 16′, Octaaf 4′ en Fluit 2′. 
Vermoedelijk in 1845 is een aangehangen pedaal gemaakt, een Octaaf 2′ geplaatst en is de Mixtuur vervangen door een Salicet 4′. 
In 1873 verving C.B. Adema de Salicet door een Viola 8′ en voegde een Quintadeen 8′ toe.
In 1904 is het orgel door het Rijk aangekocht, in 1960 is het instrument gedemonteerd en opgeslagen in de Gevangenpoort in Den Haag en in 1967 overgedragen aan de kerkvoogdij van Halsteren.


Foto: Wisgerhof

Medio mei 1963 kocht men het Veenhuizense orgel aan voor de kerk in Halsteren. Toen was de dispositie: Manuaal: Prestant 8′, Holpijp 8′, Viola 8′ (discant), Celeste 8′, Fluit 4′, Octaaf 2′. Pedaal aangehangen. Eén sleep was niet bezet.
Het werd door K.B. Blank gerestaureerd onder advies van dr. Maarten Vente. De dispositie is geheel hersteld en er is een Dulciaan 8′ toegevoegd op een lege sleep. Op 15 december 1967 kon het weer in gebruik worden genomen. 

Dispositie 1967

Manuaal C-f”’ Pedaal C-f
Prestant 8′
Holpijp 8′
Octaaf 4′ -1967
Fluit 4′
Octaaf 2′
Sesquialter II sterk D -1967
Dulciaan 8′ -1967
aangehangen






Tractuur mechanische sleeplade. 
Temperatuur evenredig zwevend.

Gegevens Piet Bron 2012
 

Afgelopen januari 2025 werd het gerestaureerde  Timpe orgel uit 1836, dat sinds 1967 zich bevindt in de Sint-Martinuskerk in Halsteren, met een feestelijk concert opnieuw in gebruik genomen. De restauratie werd uitgevoerd door orgelmaker Martin Butter uit Ridderkerk. Orgeladviseur Dirk Bakker begeleidde de werkzaamheden.

Videofragment heringebruikname, gespeeld door Janno den Engelsman

Oorspronkelijk bevond het instrument zich te Veenhuizen. Na de overplaatsing werd het gerestaureerd door de firma K.B. Blank uit Utrecht.

Vijftig jaar na de plaatsing in 1967 werd een restauratie van het instrument noodzakelijk. Orgeladviseur Dirk Bakker uit Piershil stelde een restauratieplan op, waarna de werkzaamheden in 2024 zijn uitgevoerd door Martin Butter:

Het orgel is geheel gereinigd. Het manuaal en pedaalklavier werden gerepareerd en loden conducten vervangen voor nieuwe, gemaakt van orgelmetaal. Beschadigd pijpwerk werd gerepareerd en waar nodig in de oorspronkelijke staat hersteld. Zo werd ook de atypische Dulciaan vervangen voor een Trompet 8’, naar voorbeeld van Timpe. De firma De Jongh verzorgde noodzakelijk schilderwerk.

Ter gelegenheid van de restauratie verscheen een brochure over het orgel met de titel: Timpe’s Assepoester. Deze is ter plaatse of via orgeladviseur Dirk Bakker te verkrijgen.

Organisten

Edu de Goffau 60 jaar organist
De Halsterse & De Zuidwestkrant van 13 december 2022
BN De Stem van 6 december 2022

Concerten 

In deze kerk worden niet regelmatig concerten georganiseerd.

De kerk

Deze gotische kerk bestaat uit een driezijdig gesloten koor met sacristie, beide in 1457 opgetrokken op 14de eeuws muurwerk, een enkele decennia jonger schip met zijbeuken, lage dwarspanden, tussen 1495 en 1502 toegevoegd, en een ingebouwde 14de eeuwse toren, die in de 15de eeuw met een klokkeverdieping verhoogd is. Hersteld in de 17de, 18de en 19de eeuw. Het gehele gebouw is van baksteen met een sobere toepassing van natuursteen, het 14de eeuwse deel van de toren is geheel van baksteen.
Het interieur heeft natuurstenen zuilen met koolbladkapitelen; zuilen en scheibogen langs de zuidzijde van de toren voortgezet, hetgeen wijst op een project het schip westwaarts te verlengen en de toren daarvoor af te breken. De toren heeft haakse steunberen langs het oudste gedeelte en een spitsbogig tongewelf over de benedenruimte. Van 1648 tot 1799 hervormd, na 1809 tot 1912 rooms-katholiek, daarna patronaatsgebouw; in 1962 gerestaureerd en opnieuw voor de hervormde eredienst ingericht. 
Van belang is ook de muur rondom het hoge kerkhof met steunberen en met de ingang aan de Kromstraat. 

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Meer over de geschiedenis: Halsteren-nieuwvossemeer.protestantsekerk.net

Info

Rondleidingen 
U kunt langs te komen en alles bekijken. Volgens velen is de St.Martinuskerk in Halsteren niet alleen de oudste kerk in de regio, maar heeft hij bovendien de rijkste geschiedenis. Er worden niet voor niets rondleidingen verzorgd waarbij de geschiedenis compleet verteld wordt.
Voor een rondleiding trekt u het best één tot anderhalf uur uit.
De kosten zijn € 3,- per persoon voor groepen vanaf 4 personen.
Voor grote groepen gelden andere tarieven. (Het geld is bestemd voor onderhoud.
Vooraf reserveren: 0164 – 683948 / 683914