Kees van Houten

Werd in 1940 geboren te Helmond. Na een gymnasiumopleiding studeerde hij aan het Brabants Conservatorium te Tilburg de hoofdvakken piano en orgel bij respectievelijk Paul Niessing en Hub Houet. In 1963 behaalde hij de onderwijsakte B piano en in 1965 het solodiploma orgel. Kees van Houten won prijzen bij improvisatieconcoursen te Bolsward en St. Albans (Engeland).

Sinds 1957 is hij organist van de St. Lambertuskerk te Helmond, waar hij het historische Robustelly-orgel uit 1772 bespeelt. http://www.robustelly-orgel-helmond.com

Van 1971 tot 1992 was hij hoofdvakdocent orgel aan de Hogeschool voor de Kunsten, Faculteit Muziek, te Utrecht.

Samen met Marinus Kasbergen maakte Kees van Houten vanaf 1972 een diepgaande studie van de getallensymboliek in de muziek van J.S.Bach.
Deze studie resulteerde in het boek “Bach en het getal” (1985) en “Bach, die Kunst der Fuge en het getal” (1989) (beiden in 1991 vertaald in het Frans).

Vervolgens publiceerde hij in de serie “Van Taal tot Klank” muziek-psychologische beschouwingen over belangrijke koraalbewerkingen voor orgel van Bach: achtereenvolgens het Orgel-Büchlein (1992), het “Dritter Theil der Clavier Übung” (1997) en de Leipziger Orgelkoralen (1997). Deze uitgaven werden gecompleteerd met CD-opnamen van deze werken op het Robustelly-orgel te Helmond.
In dezelfde serie verscheen in 1998 het boek “Ich kenne des Menschen nicht”, over de Kruisvorm in Bach’s Matthäus-Passion (in 2000 vertaald in het Duits), in 2002 het boek “....propter magnam gloriam tuam” over Bachs Hohe Messe, en in 2006 het boek “De Universele Bach, voor kenner en liefhebber”. In september 2010 is een nieuw boek verschenen onder de titel “Tönet, ihr Pauken! Erschallet, Trompeten!” over het openingskoor van het Weihnachts-Oratorium van Bach.

Als concerterend organist treedt Kees van Houten op in binnen- en buitenland. Daarnaast geeft hij zowel voor vakmensen als voor amateurs en leken lezingen, workshops en interpretatiecursussen in Nederland en daarbuiten, met name over de muziek van Bach en heel speciaal over onderwerpen als Ars Retorica (relatie tekst - muziek) en het eeuwenoude Pythagoreïsche en Middeleeuwse drieluik Muziek - Getallenleer (Arithmetica) - Kosmologie. Een heel bijzonder karakter hebben zijn concerten “Bach rond de speeltafel”. Indien mogelijk zit het publiek rond de orgelbank en ziet de organist spelen. Per werk wordt uitgebreid uitleg gegeven over de compositie en een thema of koraalmelodie apart voorgespeeld. Bij koraalbewerkingen wordt de relatie tekst-muziek behandeld.

Kees van Houten werd op Koninginnedag 2005 vereerd met de onderscheiding: lid in de orde van Oranje Nassau.

Hij verdiende deze onderscheiding door zijn veelzijdige activiteiten op het gebied van orgelmuziek, waaronder: zijn bijna 48 jaar organistschap van het Robustelly-orgel in de St. Lambertuskerk te Helmond, zijn bestuurslidfuncties van de orgelkringen in Helmond (Vrienden Robustelly-orgel) en Heeswijk (Abdij van Berne concerten) en het voorzitterschap van de orgelkring "Vrienden van het Smitsorgel" in Boxtel. Verder voor zijn vele orgelconcerten in binnen- en buitenland, waaronder met name de unieke serie "Bach rond de speeltafel". Tevens is hij een groot kenner en onderzoeker van de muziek van J.S.Bach en auteur van diverse boeken over deze componist.

website: www.keesvanhouten.nl

 

Nieuwe uitgave

Die Kunst der Fuge
Johann Sebastian Bach
een pythagoreïsch raadsel
Contrapunctus 14, de “onvoltooide fuga”
reconstructie en voltooiing

Het boek bestaat uit een partituur van de onvoltooide fuga, in een versie die door de schrijver is voltooid.
Als inleiding op deze partituur zijn een zevental hoofdstukken bijgevoegd (ongeveer 90 pagina’s) waarin
het hoe en waarom van deze voltooiing uitgebreid wordt toegelicht. Bij het boek wordt een CD ingesloten
waarop de voltooide versie op twee manieren wordt uitgevoerd: een ensemble-versie door het
Combattimento Consort Amsterdam o.l.v. Jan Willem de Vriend en een clavecimbel-versie door Ruud
Huijbregts.
De eerste live-uitvoering van de door Kees van Houten voltooide fuga had plaats op zondag 20 februari
2011 door het Combattimento Consort in muziekcentrum De Toonzaal in “s Hertogenbosch.
In het verleden hebben reeds velen getracht het 14e contrapunt “af te maken”, ieder op zijn eigen creatieve
manier. Bijna alle naar buiten gebrachte versies zijn inmiddels achterhaald omdat het aantal
toegevoegde maten te groot was in verhouding tot Bachs bedoelingen. Het muziekwetenschappelijk
onderzoek van met name Gregory Butler (1983) heeft namelijk aangetoond dat er hoogstens nog 40 maten
konden volgen na maat 239, de maat waarin Bach is gestopt. Dit heeft te maken met het aantal door Bach
geplande pagina’s.
In de versie van Kees van Houten volgen nog 33 maten. De keuze en inhoud van dit aantal is mede
gebaseerd op het gegeven dat Bach een overeenkomstige groep van 33 maten al eerder in de structuur van
Contrapunctus 14 had laten horen. In tegenstelling tot alle andere tot nu toe bekende “oplossingen”, waarbij
sprake is van een “nieuw componeren” naar eigen fantasie gaat het hier om een pure reconstructie waarbij
aan de bedoelingen van Bach zoveel mogelijk recht wordt gedaan. De nieuwe versie blijkt vanuit een
logische muzikale analyse te vinden te zijn, waarbij Bach de sleutel tot de “oplossing” geraffineerd tot in
detail heeft aangegeven.
In het boek zal een link worden gelegd van de (on)voltooide fuga met Bachs toetreding tot de Societät der
musikalischen Wissenschaften (1747). Aangetoond wordt dat Bach na de Canonische Veraenderungen over
“Vom Himmel hoch” ook de Kunst der Fuge bij de Societät van Lorenz Mizler had willen inleveren. De
namen van de oprichters Mizler en Bümler en hun pseudoniemen Pythagoras en Archimedes liggen op
verschillende manieren duidelijk in de muziek verankerd.
In het boek komt het fenomeen “raadsel” uitgebreid aan de orde, als belangrijk element in de filosofie van
de mysterieschool van Pythagoras.
Het boek zal door Kees van Houten worden gepresenteerd op zaterdag 24 september a.s.
om 14.00 uur in de St. Cathrienkerk in Eindhoven. Als afsluiting van deze presentatie zal de gehele Kunst
der Fuge worden uitgevoerd op orgel en clavecimbel door Ruud Huijbregts en Norbert Bartelsman. Toegang
vrij.
U kunt vóór 24 september 2011 intekenen op deze nieuwe uitgave (boek, partituur en CD) door overmaking van €
20,- + € 3,50 verzendkosten op postgiro 1511142 van
Kees van Houten
Stapelen 64
5281 EJ Boxtel