Schijndel

Sint-Servatiuskerk

aan de Markt---- google.nl/maps

Concerten 2011

Deze concerten duren ongeveer een uur en zijn gratis toegankelijk,
collecte na afloop.

Zondag 19 juni 2011
Aanvang 16.00 uur
Tjeu Zeijen, orgel en sopraan Yvonne Nijsten

Zondag 9 oktober 2011
Aanvang 16.00 uur
Joost Langeveld (Nijmegen),
impressies van schilderijen van Adri Frigge (St.-Oedenrode)

Bijzondere orgelbespeling, een verrassende combinatie van muziek en beeldende kunst.
Geïnspireerd door etsen en schilderijen van Adri Frigge (St. Oedenrode) zal Joost Langeveld (Nijmegen) orgelwerken en improvisaties spelen.
De etsen en schilderijen worden die dag in de kerk tentoongesteld en tijdens de orgelbespeling worden de betreffende kunstwerken op een scherm vóór in de kerk geprojecteerd.

Joost Langeveld zal bij een aantal kunstwerken improviseren. Andere kunstwerken, of een combinatie van twee schilderijen, inspireerden hem tot de keuze van bestaande orgelwerken van L.Vierne en van G. Puccini.
Tevens speelt hij nog werken van J.G. Walther, L.J.A. Lefébure-Wély en W.A. Mozart.

Het belooft een heel bijzonder concert te worden, waarvoor wij u van harte uitnodigen.

Marktconcerten op zaterdagen om 13.30 uur

Deze concerten zijn gratis en duren ruim een half uur.

Zaterdag 11 juni 2011
Stefan Donner (Wenen)

Zaterdag 18 juni 2011
Atsuko Takano (Japan)

Zaterdag 25 juni 2011
Leo Spoor

Zaterdag 2 juli 2011
Ton Harterink, orgel

Zaterdag 9 juli 2011
Piet J. Groenendijk

Zaterdag 3 september 2011
Mark van Nispen

Programma

J. S. Bach (1685-1750) Pièce d'orgue, BWV 572

C. Ph. E. Bach (1714-1788) Orgelsonate in g, Wq 70:6
-Allegro moderato
-Adagio
-Allegro

J. S. Bach Vor deinen Trohn tret' ich hiermit , BWV 668

J.S. Bach Prelude & Fuga in D BWV 532

Zaterdag 10 september 2011
Laurens de Man, orgel

Programma
François Couperin (1668- 11 september 1733)
Uit: Pièces de Clavecin:
- Les Moissonneurs (“De oogsters”)
- Les Baricades Mistérieuses (“De mysterieuze barricaden” )
- Le Tic-Toc-Choc ou les Maillotins

Johann Sebastian Bach (1685-1750)
Uit: 15 Sinfonias (oorspronkelijk voor klavecimbel):
nr. 1 in C BWV 787
nr. 2 in c BWV 788
nr. 3 in D BWV 789
nr. 14 in Bes BWV 798
nr. 12 in A BWV 800

Louis Vierne (1870-1937)
Uit: Symfonie nr. 3 in fis: IV. Adagio

François Couperin Uit: Messe propre pour les Convents (“Orgelmis”):
- Kyrie: Plein jeu
- Gloria: Basse de trompette
- Gloria: Dialogue sur la Voix humaine
- Offertoire sur les grands jeux

Zaterdag 17 september 2011
Leo Spoor

Alle concerten vinden plaats onder auspiciën van de KEG: de Kulturele Evenementen Groepen, waar de orgelwerkgroep deel van uitmaakt.
Informatie: L.Spoor (073-5474964) of M.J.Heijnen (073-5474712).

Daarnaast wordt het Smits-orgel in de H. Servatiuskerk op maandag 1 augustus van 10.30 uur tot ongeveer 14.00 uur bezocht door de deelnemers aan de 59-ste ''Orgeltagung', een 6-daagse orgelexcursie in Noord-Brabant, georganiseerd door ”Das Gesellschaft der Orgelfreunde” i.s.m. de Brabantse Orgelfederatie.

De kerk

De driebeukige neogotische basiliek uit 1839-1841 is gebouwd tegen de toren uit 1525. Een fraaie preekstoel uit 1855 en een groot neogotisch hoogaltaar en natuurlijk het monumentale orgel met een overweldigende neogotische kas, sieren de kerk.

Het Smits-orgel (1852)

--------

Het orgel is een rijksmonument, evenals het kerkgebouw. Orgelnummer 1343, monumentnummer 33568.
Het monumentale drieklaviersorgel met vrij pedaal is in 1852 door F.C. Smits I opgeleverd.
F.C. Smits II verhoogt de toonhoogte in 1902 naar A=435 Hz en vervangt de Klairon 4’ door een Euphone 16’. In 1916 worden de spaanbalgen door een grote magazijnbalg vervangen.
In 1959 wordt door de firma Gebr. Vermeulen een restauratie uitgevoerd en de handklavieren, pedaalklavier en mechanieken vernieuwd.
Bij de deelrestauratie van 1995 door Pels & Van Leeuwen is de originele toonhoogte weer hersteld naar A=415 Hz. Veel pijpen zijn daartoe verlengd.

Zie ook: Nationaal Instituut voor de Orgelkunst, Het historische orgel in Nederland, 1850-1858 pag. 139 t/m 142.

Het orgelfront

Bij Koninklijk Besluit van 15 maart 1838, no 126 werd goedkeuring verleend voor de vergroting van de St.-Servatiuskerk te Schijndel voor de somma van 10.000 gulden. Aan de oude, in 1525 voltooide toren werd een nieuwe kerk gebouwd waarvoor de eerste steen werd gelegd op 15 april 1839. Op 7 augustus 1840 werd de nieuwe kerk door de bisschop, baron van Wyckersloot gewijd. In 1852 leverden F.C. Smits I en atelier F.J. Beuijssen een orgel voor de neogotische (!) kerk. Daarover vertelt het parochie-archief: 'In 1852 bouwde de heer Fr. C. Smits, orgelmaker te Reek, het orgel, zonder kast voor fl. 9565.-'. De kast en het oksaal werden gemaakt door de heer Buijssen te Boxmeer voor fl. 4054.96'. In datzelfde jaar voorzag Beuijssen het ontwerp van Smits voor het front te Aarle-Rixtel op ontwapenende wijze van schriftelijk commentaar en besluit: '...ik zal in kort bij u komen/ ik gaan na schijndel/ zal doen er werk/ over de balken en ribben zorg draagen/ ik ben klaar voor schijndel op te stellen Uwen oksaal en kast, ik groet UwE en heb de eer te zijn UwE Dienaar en Vriend J Beuijssen'. Het orgel te Schijndel werd een bijzonder project. Niet alleen door de omvang: een drieklaviers orgel met vrij pedaal en in totaal 40 stemmen, maar ook doordat het instrument gehuisvest werd in de eerste neogotische kast van het collectief. Het is verbazingwekkend hoe trefzeker de gotische skeletbouw en het (laat)gotische ornament naar oksaal en kast zijn vertaald. Bovendien is het opvallend hoezeer de opvattingen over gotiek van Smits I/Beuijssen verschillen of geevalueerd zijn ten opzichte van de opvattingen van de Brusselse architect Tieleman Franciscus Suys (1783 -1861) die het front ontwierp van het 21 jaar eerder door de broers Jonathan en Johan Batz voor de Dom te Utrecht gebouwde orgel.

Tekst: Reinier Wakelkamp

 

---- Het manuaal van het orgel

Geluidsfragmenten op het orgel van de Servatiuskerk gespeeld door Willem Hörmann:

'Ach was soll ich Sunder machen', J.S.Bach (1685-1750) BWV 770

'Vom Himmel hoch da komm ich her', F.W.Zachau