Oudenbosch

Basiliek van de H. Agatha & Barbara

 

Het König-orgel (1773)

In 1773 wordt door orgebouwer König een nieuw orgel met drie blaasbalgen gebouwd voor de kerk van de protestantse gemeente.

Oorspronkelijke dispositie

Manuaal (C-d''') Pedaal
Bourdon b/d 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Quint 6'
Octaaf 4'
Quint 3'
Superoctaaf 2'
Mixtuur IV
Cornet disc IV
Trompet b/d 8'
tremulant
ventiel
aangehangen


In 1799 wordt de kerk aan de katholieken toegewezen en in 1881 in gebruik genomen. Het orgel werd toen aan de katholieken verkocht.
Aangezien het orgel in slechte staat is, wordt het in 1844 gerepareerd door Derksem van Angeren uit Breda. Zowel de Mixtuur als de Cornet wordt uitgebreid. Tevens wordt een Basson 8' toegevoegd.

In de jaren 1867/1880 bouwt architect Pierre Cuypers een nieuwe kerk met overeenkomstige architectuur van de Sint Pieter in Rome.

ooooooo

In 1883 wordt het König orgel overgebracht naar de nieuwe kerk en geplaatst in een nieuwe kas, in Italiaanse stijl vormgegeven naar het 16e eeuwse voorbeeld van de Sacramentskapel van de Sint Pieter.
Orgelmaker J. Stevens uit Duffel (België) wijzigt het instrument in 1893 in een tweeklaviers orgel in een nieuwe kas met vrijstaande speeltafel en mechanische tractuur. Het König-orgel wordt Hoofdwerk, een oud Vlaams orgel wordt Positief. Zij worden geplaatst op twee nieuwe laden met samen twintig registers. Het pedaal blijft aangehangen.

In 1941 wordt het instrument werderom aangepast, nu met elektro-pneumatische bediening, door Jos Vermeulen. De kas van 1893 en het meeste pijpwerk blijft bij deze aanpassing in stand. Wel wordt de dispositie gewijzigd:

Dispositie na 1941

Manuaal I C-g''' Manuaal II C-g''' Pedaal C-f' Speelhulpen
Bourdon 16'
Prestant 8'
Fluit Harmoniek 8'
Holpijp 8'
Prestant 4'
Fluit 4'
Kwint 2 2/3'
Octaaf 2'
Mixtuur III sterk
Cornet V sterk
Trompet 8'
Klaroen 4'
Montre 8'
Salicionaal 8'
Vox Celestis 8'
Bourdon 8'
Prestant 4'
Gemshoorn 4'
Kwint 2 2/3'
Blokfluit 2'
Terts 1 3/5'
Echotrompet 8'
Schalmei 4'
 Principaal 16'
Subbas 16'
Octaafbas 8'
Gedektbas 8'
Kwintbas 5 1/3'
Koraalbas 4'
Bombarde 16'
Trombone 8'		 6 koppels
Vrije combinaties
Vaste combinaties

 

Restauratie 1989/90

Orgelmaker Verschueren uit Heythysen restaureert de laden, mechanieken en klaviatuur. Ze worden opnieuw gemaakt naar het origineel van König. De orgelkas wordt teruggebracht naar de situatie van 1883. Het instrument heeft nu pijpwerk uit alle perioden van zijn historie: 10 stemmen van König uit 1773, 12 19e eeuwse van o.a. Stevens en 1 nieuw register.

Huidige dispositie

Manuaal C-f''' Bovenwerk C-f''' Pedaal C-f' Speelhulpen
Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Quint bas 6'
Octaaf 4'
Quint 3'
Superoctaaf 2'
Mixtuur IV sterk 1'
Cornet disc IV sterk 6'
(5 1/3'- 4'- 3 1/5'- 2')
Trompet 8'
Clairon 4'
Gedekt b/d 8'
Prestant d 8'
Viola di Gamba d 8'
Prestant 4'
Gemshoorn 4'
Quintfluit 3'
Woudfluit 2'
Tintinnabulum III sterk 4'
(4'- 1 3/5'- 1')
Fourniture III 2'
Basson 8'
Vox Humana 8'
Principaal 16'
Subbas 16'
Octaaf 8'
Octaaf 4'
Bombarde 16'
Trompet 8'		 koppel HW+ BW
P+HW
P+BW

Foto's Wim van der Ros