's-Hertogenbosch,
Sint-Catharinakerk ('de Cathrien')
00Kruisbroedershof 400 http://maps.google.nl
Concerten in 2012
Vrijdag 20 april 2012
Aanvang 19.30 uur
Willem Hörmann (orgel)
Excursieconcert Dutch Organ ToursToegang gratis met collecte ter bestrijding van de kosten.
Aanvang 16.00 uur tot 16.30 uur:
Zaterdag 26 mei 2012
Christiaan IngelseZaterdag 8 september Nationale Orgeldag
Aanvang 14.00 uur
Willem HörmannZondag 23 december
Aanvang 16.00 uur
Willem Hörmann
Geschiedenis van de kerk
De kapel van het voormalige kruisbroedersklooster, de Sint-Catharina- of Kruiskerk, werd gebouwd tussen 1533 en1542. In 1569 werd de kapel ook parochiekerk. Daarom werd de kerk in 1601 uitgebreid met een schip en zijbeuk. Na 1629 werd de kerk toegewezen aan de Gereformeerde Gemeente. Het klooster werd een militaire gevangenis. Na 1794 werd de kerk gebruikt als paardenstal en broodbakkerij, maar in 1809 het de functie van garnizoenskerk. Keizer Napeleon gaf de kerk in 1810 weer terug aan de katholieken. In 1842 werd de kerk omgebouwd in waterstaatsstijl en daarna in 1914 verbouwd in neo-byzantijnse stijl door architect Jan Stuyt. De kerk en het voormalige pastorie- en sacrestiegebouw, waarvan de fraaie renaissance krulgevel uit 1619 bij bouwhistorisch onderzoek onder de pleisterlagen werd teruggevonden, is gerestaureerd in 1996-1997. In 1999 is ook het interieur hersteld. Bijzonder is dat de oude gotische koor dat over de Binnen-Dieze is gebouwd, nog steeds aan de buitenkant van de kerk herkenbaar is.
De bijzondere gewapend betonnen koepel met een middellijn van 22 meter van de Cathrien. Jan Oosterman beschilderde de koepel met het thema 'de Goddelijke Zaligmaker' in 1919-1925.
0000
Details van het hoofdaltaar.
Het Vollebregt-orgel (1851)
0000
Orgelbouwer Johannes Vollebregt werd in 1793 in Maassluis geboren. Hij leerde het orgelmakersvak bij Bätz in Utrecht, bij Lohman in Leiden en bij Naber in Deventer. Toen Vollebregt zich in 1845 in Brabant vestigde was hij in feite gevormd tot een Hollandse orgelmaker. Opvallend is het dat hij snel Brabantse tradities adopteerde en ze versmolt met zijn eigen achtergrond. Zo ontstond een synthese tussen Hollandse en Brabantse elementen en van eigentijdse tendensen en klassieke voorbeelden. Het orgel werd door Vollebregt in 2 jaar (1850-1851) voor 11.000 gulden gebouwd en geldt als zijn belangrijkste werk. Het moest concurreren met het Sint-Janskathedraal-orgel en het grote Smits-orgel van de voormalige Sint-Pieterskerk, dat nu in Oirschot staat. Oorspronkelijk stond het instrument op de speciaal voor dit orgel gebouwde balustrade aan de westzijde van de in 1842 tot waterstaatskerk omgebouwde kruisbroederskerk. In 1914, bij de volgende verbouwing in neo-byzantijnse stijl, werd het orgel door M.Maarschalkerweerd verplaatst naar de andere kant van de kerk. Deze huidige, wat verstopte positie achter het hoofdaltaar is duidelijk ten koste gegaan van het unieke karakter van het instrument. Bijvoorbeeld de zijtorens met de 16 voets prestant van het pedaal zijn toen behoorlijk ingekort om onder de boog te passen en de eenheid met de balustrade is verdwenen. Uitgebreide restauraties en aanpassingen vonden plaats door Verschueren in 1956 en 2007.
Huidige dispositie:
hoofdwerk C-f''' borstwerk C-f''' bovenwerk C-f''' pedaal C-f'
Bourdon 16'
Prestant 8'
Holpijp 8'
Octaaf 4'
Roerfluit 4'
Quint 2 2/3'
Octaaf 2'
Mixtuur III-IV
Cornet V disk.
Fagot 16'
Trompet 8'
Prestant 4'
Gemshoorn 4'
Nachthoorn 2'
Flageolet 1'
Tertsmixtuur III-IV
Kromhoorn 8'
Roerfluit 8'
Quintadeen 8'
Prestant 4'
Open fluit 4'
Gemshoorn 2'
Scherp III-IV
Carillon III
Cornet IV discant
Dulciaan 8' bas/disk.
Basson Hobo 8'Prestant 16'
Open subbas 16'
Octaaf 8'
Wijd gedekt 8'
Quint 5 1/3'
Ruispijp IV
Bazuin 16'
Trompet 8'
Clairon 4'
Cinq 2'Koppel Hoofdw./Bovenwerk
Koppel Hoofdw./BorstwerkKoppeltrede:
Pedaal/Hoofdwerkwinddruk 78 mm, toonhoogte iets onder a'=440 Hz.
Restauratie 2007
Op donderdag 17 januari 2008 heeft de eindkeuring plaatsgevonden van de uitvoerige herstelbeurt vanaf Pasen 2007 aan het historische Vollebregt-orgel uit 1851. Daarbij waren vertegenwoordigers aanwezig van de parochie, waaronder K. van Elderen en de organist van de kerk Willem Hörmann, de adviseur van de Katholieke Klokken- en Orgelraad Jos Laus, Rudi van Straten van Monumentenzorg en Verschueren Orgelbouw. Voorafgaand aan het herstel was besloten om consoliderend te werk te gaan en daarbij na te streven zoveel mogelijk herstelwerkzaamheden ter plekke uit te voeren. Het betrof alles wat met de windvoorziening te maken heeft, de mechanische onderdelen en de klankkleur en stemming van de orgelpijpen.
Het herstel
Medewerkers van Verschueren Orgelbouw hebben alle pijpen verwijderd. Waar nodig werden de grote exemplaren in het orgelatelier hersteld. Voordat de pijpen herplaatst werden, zijn alle vaste delen schoongemaakt, opnieuw verlijmd en reparaties uitgevoerd. In een laatste stadium is de mechaniek van de pedalen grondig aangepakt: de vorm is aangepast zodat de pedalen duidelijker reageren en de ‘zwarte toetsen’ zijn iets ingekort zodat het bespelen van het bovenmanuaal minder belastend voor de lichaamshouding van de bespeler is. Binnen afzienbare tijd komt er een plan tot stand waarin het jaarlijkse onderhoud en de stembeurten zijn vervat.
De klank van het instrument is nu weer zeer helder; het verschil tussen de diverse registers is weer goed te horen en storingen zijn tot een minimum teruggebracht.
Het orgel weer in gebruik
Organist Willem Hörmann heeft het orgel weer in zijn volle glorie laten horen tijdens de Kerstnachtmis en bij een concert op 30 december 2007.
Naast de gebruikelijke wekelijkse zaterdagavondviering om 17.15 uur wordt het tijdens concerten en op Nationale Orgeldag/Open Monumentendag onder de aandacht van het publiek gebracht.
Organist Willem HörmannWillem Hörmann geeft aan CVKV De Muzerije te 's-Hertogenbosch les in kerkorgel, electronisch orgel, piano klassiek en lichte muziek, keyboards en algemene muzikale vorming. Deze vakken studeerde hij o.a. aan de conservatoria te Tilburg, Utrecht en Enschede. Als organist was hij verbonden aan de Muntelkerk te 's-Hertogenbosch en de Bernadettekerk te Rosmalen-Maliskamp, vanaf 1984 aan de Petruskerk te Berlicum en vanaf 1996 aan de Cathrienkerk te 's-Hertogenbosch; daarnaast was hij dirigent van drie koren. Hij is bestuurslid van de Interkerkelijke Stichting Opleiding Kerkmuziek, van de Niehoffstichting te ’s-Hertogenbosch en is actief binnen de Werkgroep Vrienden Van Het Smitsorgel Sint Lambertuskerk Rosmalen, geeft regelmatig orgelconcerten en werkte mee aan diverse uitvoeringen met koren en opname’s voor radio, tv en cd. www.willem-hormann.nl
Willem Hörmann aan het Vollebregt-orgel
muziekfragmenten van de CD
Brabants Orgelrijkdom VII
Marcel Dupré: Canzona, Opus 62
Abraham van den Kerckhoven: 'Fantasia in d'
