De Martinuskerk in Cuijk staat in de steigers voor een grootscheepse restauratie. Het orgel is ter bescherming volledig ingepakt.Kijk voor meer informatie op www.severijn-orgel.nl.
Het Severijn-orgel
----
Waarschijnlijk is het orgel in de periode 1625-1650 gebouwd voor de kerk van de Benedictijner Abdij Saint Laurent te Luik. Inscripties en de factuur van het pijpwerk duiden op Andries Severijn (ca 1600 Maastricht – 1673 Luik). De oorspronkelijke opzet was een een-manuaals instrument zonder pedaal. Positief, Echo and Pedaal werden later door Severijn zelf nog toegevoegd. Het orgel werd na sluiting van het klooster in 1796 gekocht door de Sint-Martinusparochie van Cuijk. Het werd in 1803 geplaatst door de Nijmeegse orgelbouwer Peter Torley en in 1804 ingewijd. Het onderhoud was vanaf 1827 toevertrouwd aan de gebroeders Smits uit Reek tot 1860 en later van 1906 tot 1926. Diverse aanpassingen werden door hen doorgevoerd. Om meer plaats voor het koor te maken verwijderde L.Smits uit Cuijk (niet verwant aan de Reeker Smits-familie) in 1861 de kas van het Positief en plaatste de lade en het pijpwerk onderin de hoofdkas. In 1913 wordt het orgel door de gebroeders Smits (Reek) opgebouwd in de nieuwe Sint-Martinuskerk tegen de noordwand van het westbalkon, weer om het koor plaats te bieden. Het instrument werd weer gewijzigd en het Pedaal en Echowerk verwijderd. In 1927 voegen de geboeders Vermeulen (uit Weert) een pneumatisch pedaal en drie nieuwe registers toe.Bij de restauratie door de bouwer L. Verschueren (Heythuijsen), in 1955, wordt het orgel centraal op het westbalkon geplaatst. De dispositie werd ook aangepast. De laatste, grondige restauratie en reconstructie van het instrument naar zijn originele staat werd in 1992 afgesloten, eveneens door Verschueren. Het bewaard gebleven pijpwerk werd gerestaureerd, ontbrekende pijpen en registers gereconstrueerd. Echo en Pedaal werden nieuw gebouwd en de kas van het Positief gereconstrueerd (die daarmee op zijn oorspronkelijke plaats terugkeerde). Het orgel kreeg toen drie nieuwe spaanbalgen voor de windvoorziening.
---- 
Detail
van de tractuur en links de 3 spaanbalgen van de windvoorziening.
De dispositie:
Pijpwerk van Andries Severijn, circa 1640-1650 (S) en Léon Verschueren, 1992 (V)
Groot Orgel (CD-c3).II
Posityf (CD-c3), I Echo (c1-c3), III Pedaal (C-c1) Koppelingen Prestant 8' (S)
Cornet IV D (S)
Bordon 8' (S)
Octave 4' (S)
Fluit 4' (S)
Quintfluit 2 2/3' (S/V)
Superoctave 2' (S/V)
Sexquialtera II (S/V)
Tiers 1 3/5' (V)
Nazatt 1 1/3 (S/V)
Mixtur IV (S)
Cimbal III (V)
Trompet 8' B/D (S)
Claron 4' (V)
Vogelkens
Prestant 4' (V)
Holpyp 8' (S)
Octave 2' (V)
Nazatt 2 2/3' (S)
Tiers 1 3/5' (V)
Quintfluit 1 1/3' (V)
Mixtur III (V)
Cimbal II (V)
Cromhorn 8' B/D (V)
Nagtegaal
Bordon 8' (V)
Prestant 4' (V)
Nazatt 3' (V)
Octave 2' (V)
Tiers 1 3/5' (V)
Trompet 8' (V)
Bordon 16' (V)
Fluit 8' (V)
Trompet 8' (S)
Claron 4' (V) (1955)
Tremblant
Tambour
Koppel Pedaal / Groot Orgel
Koppel Groot Orgel / Posityf
De kerk
De Cuijkse Martinuskerk bezit een markant silhouet met drie torens: één van het vorige kerkgebouw en twee van het huidige. De sacristie werd namelijk tegen de toren, die overbleef van de gotische pseudobasiliek uit de periode 1485-1520, aangebouwd. Deze oude toren is in het bezit van de gemeente en herbergt sinds 1991 het oudheidkundig museum Ceuclum. De bouw van de nieuwe kerk in de vorm van een Neogotische kruisbasiliek begon in 1911. De kerk werd in november 1912 in gebruik genomen en de kerkelijke inwijding was op 1 mei 1916. De kerk is ontworpen door architect Caspar Franssen uit Roermond.
Het retabel van het hoogaltaar werd door Hendrik van der Geld op eigen initiatief gemaakt in de periode 1881-1909 voor de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch, maar het kwam in Cuijk terecht. In het houtsnijwerk zijn tweehonderd figuren afgebeeld. De zijaltaren en piëta zijn ook van Van der Geld. De schilderingen in het interieur zijn naar het ontwerp van Hans Mengelberg en uitgevoerd door Johannes Cornelis Wilbrink. In 1945 raakte de kerk zwaar beschadigd door oorlogshandelingen van het Duitse leger aan de andere kant van de Maas; de Cuijkse molen en het Cuijkse gemeentehuis raakten ook zwaar beschadigd. De schade kon nog hersteld worden (interieur en exterieur).
In 2009 werd begonnen met een ingrijpende restauratie van de kerk. http://www.restauratiemartinuskerk.nl/
Stichting Severijn-Orgel Sint Martinus Cuijk
Wilt
u graag op de hoogte gehouden worden van de activiteiten die de Stichting
Severijn-Orgel Sint Martinus Cuijk organiseert en wilt u het werk van de
Stichting steunen?
Vanaf € 15,- per jaar bent u al donateur; u krijgt dan 50% korting
op de toegangsprijs voor alle concerten.
Mail naar: info@severijn-orgel.nl
