Bavel, O.L.Vrouwe Tenhemelopneming

O.L.Vrouwe Tenhemelopneming

Concerten

Dinsdag 5 juni 2012

Aanvang 20.15 uur, met gratis toegang.
3 Bavelse organisten: Attie Vermeulen, Pieter Smulders en Drik Hoogstede zullen de orgels bespelen.
Mmv Sonja van den Dries, sopraan en een speciaal mannenkoor o.l.v. Jan Monden.

Concert rond 2 orgels in kader van 125 jaar bestaan kerk Bavel.

Sedert het 100 jaar bestaan van de kerk in 1987 wordt jaarlijks op de eerste dinsdag van juni een concert georganiseerd op en rondom de 2 orgels in de kerk van Bavel.

In 1987 werd namelijk een speciaal pijporgel gehuurd om de feestelijke dienst te kunnen opluisteren samen met het Bredaas Barok Ensemble en Parochieel Gemengd Koor Bavel o.l.v. Jan Monden. Omdat men toen beschikte over 2 orgels (hoofdorgel van Loret-Vermeulen) werd in het kader van dat 100- jarig bestaan een orgelconcert op de eerste dinsdag van juni 1987 georganiseerd, hetgeen positief ontvangen werd door de bezoekers.

Een jaar later (1988) kwam er een eigen kabinetorgel op het priesterkoor, mede door de bijzondere inzet van Pastoor Riemslag. En zo ontstond een traditie om jaarlijks een concert te organiseren. Een jaar werd overgeslagen vanwege restauratie van de kerk. Vandaar dat dit jaar het concert voor de 24e maal wordt georganiseerd.

Elk jaar wordt medewerking verleend door een solist, koor of instrumentalist. Er kwamen bijzondere combinaties aan bod, zoals de harp, accordeon, saxofoon samen met orgel. Vanwege het 125 jaar bestaan heeft dit concert rond 2 orgels wederom een plaats in het feestprogramma. En de verbinding met de 125 jaar is daarom gezocht in componisten uit die 125 jaar, of naar muziek zoals die in deze periode geklonken heeft bij verschillende gelegenheden geklonken.

Dit jaar zal medewerking worden verleend door Sonja van den Dries, sopraan en een speciaal mannenkoor o.l.v. Jan Monden. Uiteraard is het nog een verrassing welke muziek ten gehore zal worden gebracht, maar er zal veel herkenbaars klinken. Tevens zullen 3 Bavelse organisten Attie Vermeulen, Pieter Smulders en Drik Hoogstede de orgels bespelen, eveneens met muziek die past bij die 125 jaar.

Zie voor verdere informatie tevens www.parochiebavel.nl onder actueel en onder orgels.

Geschiedenis kerk

Naar een ontwerp van architect J. Langelaar, een leerling van de beroemde Pierre Cuypers, werd na de eerste steenlegging op 6 april 1886 begonnen met de bouw van de huidige neogotische kerk. Op 23 mei 1887 werd het voor die tijd zeer moderne kerkgebouw geconsacreerd door de vroegere pastoor en inmiddels tot bisschop gewijde Mgr.Leyten. De oude 15e eeuwse parochiekerk werd in het jaar daarop afgebroken. Van de vrijgekomen stenen werden muurtjes rondom het kerkhof opgemetseld. Midden op dit kerkhof, op de plaats waar eens de kerktoren stond, verrees een klein dodenhuisje. De oude Brigidaklok uit 1463 is na de bouw van de nieuwe kerk in de toren gehangen.

Meer info over de geschiedenis van de Bavelse kerken klik hier.

Geschiedenis van de orgels

In 1809 kregen de katholieken de oude kerk terug. Op enig moment is in deze kerk een orgel geplaatst dat in 1855 werd vervangen door het thans nog bestaande instrument van de firma Loret-Vermeersch. In het handschrift Broekhuyzen is nog de dispositie van het oude instrument te vinden:

Bavel, Provintie Noord-Brabant
Het orgel in de kerk der r. cath. gemeente aldaar was een zeer oud werk. De datum en maker der bouwing is onbekend. Heeft 8 stemmen en een handklavier en twee blaasbalgen

Prestant 4 vt Fluit 4 vt Cornet 3 st.
Holpijp 8 vt Quint 3 vt Dulciaan 8 vt
Prestant D 8 vt Mixtuur 3 st

Het Loret-orgel (1854)

In 1854 diende de firma Loret-Vermeersch een offerte in voor de bouw van een nieuw instrument. In artikel 10 van deze offerte, die uiteindelijk in 1855 zou worden uitgevoerd, werd bepaald dat de orgelmakers het oude instrument voor 200 gulden zouden overnemen. Het nieuwe instrument zou 3.300 gulden gaan kosten en kon in 1855 worden opgeleverd.

Dispositie 1855

Hoordwerk I (C-f''')	Positief (C-f''')	Pedaal (C-c')	Koppelingen
Bourdon 16 vt Monter 8 vt Prestant 4 vt Fluit 4 vt Quintadena 3 vt Prestant octaaf 2 vt Trompet 8 vt Clairon 4 vt	Bourdon 8 vt Veldfluit 4 vt Viola di Gamba 4 vt Nazart 3 vt Flageolet 2 vt	aangehangen pedaal	manuaalkoppel

Mogelijk heeft Loret boven bestek nog een Clarinet 8 voor het Positief geleverd. Een dergelijk register in Loret-factuur is in het huidige orgel nog aanwezig.
In 1887 is het huidige kerkgebouw in gebruik genomen en is het Loret-orgel uit de oude kerk overgeplaatst, vermoedelijk door Camille Loret die de orgelmakerij na de dood van zijn vader voortzette. Zeer waarschijnlijk is de dispositie van het orgel toen gewijzigd. Op het Groot Manuaal verdwenen de registers Prestant 4 vt, Fluit 4 vt en Clairon 4 vt. Daarvoor in de plaats kwam een Viola di Gamba 8 vt. Op het Positief verving men de Viola di Gamba 4 vt en de Nazart 3 vt door Viola d’amour 8 vt en een Vox celeste 8 vt (vanaf c). Vermoedelijk is daarbij pijpwerk van Loret opnieuw gebruikt.
In 1934 is een windmotor geplaatst.

In deze vorm bleef het instrument bewaard tot 1940. Op 12 april 1940 diende de firma Gebr. Vermeulen (Weert) een plan in voor de bouw van een nieuw instrument met kegelladen en elektropneumatische tractuur, waarbij alleen de oude kas en het pijpwerk opnieuw zouden worden gebruikt. Een en ander werd als volgt omschreven:

Wy hebben alles wat niet goed en doelmatig meer kon worden gebruikt, door nieuw materiaal vervangen en blyft er maar weinig meer van het oude orgel over; enkel de kast, windmachine en eenige registers pypen.

Op 18 juni 1940 de opdracht aan de firma Vermeulen. Als adviseur trad Jac Maasen uit Breda op. De oplevering heeft naar alle waarschijnlijkheid later dat jaar plaats gehad.

In 1968 is het orgel schoongemaakt en hersteld door de firma Gebr. Vermeulen onder advies van drs. J.J. van der Harst. Daarbij is de Fluitprestant 8 vt van Manuaal II opgeschoven tot Prestant 4 vt en het pijpwerk van de Vox celeste 8 vt gebruikt om dat van de Gamba 8 vt te vervangen. Op de stok van de Vox celeste plaatste men een nieuwe Terts 1 3/5 vt (vanaf c).

In 2003 is het instrument in de bestaande toestand gerestaureerd door Flentrop Orgelbouw onder advies van Ton van Eck.

De onderkas was oorspronkelijk ingesnoerd en de klaviatuur bevond zich aan de voorzijde. Het labiumverloop in het middenveld is waarschijnlijk origineel.

0000

Van het oorspronkelijke instrument resteert behalve de kas alleen nog een groot deel van het pijpwerk, zij het meestal in opgeschoven toestand. De windvoorziening bestaat uit een magazijnbalg en drie regulateurs. De vrijstaande speeltafel is midden voor het orgel geplaatst.

Dispositie 2003

Hoordwerk I (C-g''')	Zwelwerk II	Pedaal (C-f')	Koppelingen
Bourdon 16' Prestant 8' Salicionaal 8' Roerfluit 8' Prestant 4' Octaaf 2' Mixtuur III-IV sterk Trompet 8'	Bourdon 8' Gamba 8' Prestant 4' Fluit Dolce 4' Quint 2 2/3' Flageolet 2' Terts 1 3/5' (vanaf c) Clarinet 8' - doorslaand Tremolo.	Prestant 16' Subbas 16' - transmissie hoofdwerk Octaafbas 8' (unit met 16')	Pedaal + Man. I Pedaal + Man. II Man. I + Man. II Man. I + Man. II 16' Man. I + Man. II 4' Man. II + Man. II 16'

vaste combinaties P-MF-F-Tutti met oplosser
automatisch pedaal omschakelbaar met oplosser
tongwerk af
tremolo
generaal regsitercrescendo (trede)
trede zwelkast Man.I

De samenstelling van de Mixtuur is als volgt:
C 1 1/3 1 2/3
c 2 1 1/3 1 2/3
c1 2 2/3 2 1 1/3 1
c2 4 2 2/3 2 1 1/3
c3 4 4 2 2/3 2

De toonhoogte is a' = 435 Hz.; de temperatuur evenredig zwevend.
De winddrukken zijn: Hoofdwerk 88 mm; Zwelwerk 78 mm en Pedaal 109 mm waterkolom.

Geluidssamples

Th.Albinoni
J.Bennet
Ch.M.Widor (gespeeld door Drik Hoogstede)

Fotografie Wim van der Ros

Bron: 'De orgelbouwers Loret en hun orgels in Nederland', 2011
info klik hier